وَ ما قَدَرُوا اللَّهَ حَقَّ قَدْرِهِ » « 1 » خدا را آن گونه كه سزاوار اوست نشناختند . به جا آوردن حق يك حقيقت « به جاى آوردن حق يك حقيقت با دو چيز انجام مىگيرد : 1 - درك و دريافت و محاسبهء كامل دربارهء آن حقيقت ، اگر اندك ناتوانى در درك و دريافت و محاسبهء يك حقيقت وجود داشته باشد ، بدون ترديد حق شناخت آن حقيقت ادا نشده است . بدان جهت كه احاطهء درك و دريافت و محاسبات ما دربارهء آن مقام شامخ امكان‌پذير نيست ، لذا اداى حق معرفت او براى ما امكان نخواهد داشت . اين است معناى آن جمله كه به پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله نسبت داده شده است : ما عَرَفْناكَ حَقَّ مَعْرِفَتِكَ . « 2 » خداوندا ! ما نمىتوانيم معرفتى شايستهء مقام الهى تو ، به دست بياوريم . 2 - به جاى آوردن حق يك حقيقت با نظر به رابطه‌اى كه ميان انسان و آن حقيقت وجود دارد . در مسئلهء مورد بحث ، حقيقتى كه اداى حق او مطرح است ، خداوند است ، بدان جهت كه عظمت‌هاى الهى بىنهايت است ، و رابطهء انسان با خدا رابطهء مخلوق با خالقى است كه داراى عظمت‌هاى بى نهايت مىباشد ، و معناى اداى حق چنين خالق ، نوعى احاطه بر او و بىنياز شدن از او را دربر دارد ، لذا اداى حق عملى و عبوديت نهائى دربارهء خدا امكان‌ناپذير مىباشد .

--> ( 1 ) - انعام ( 6 ) : 91 ؛ حج ( 22 ) : 74 ؛ زمر ( 39 ) : 67 . ( 2 ) - بحار الأنوار : 68 / 23 ، باب 61 ، ذيل حديث 1 ؛ عوالى اللآلى : 4 / 132 ، حديث 227 .